กล้วยงาหมู หรือ กล้วยนมสาว กล้วยน้ำญิ่ปุ่น

14. กล้วยงาหมู หรือ กล้วยนมสาว กล้วยน้ำญิ่ปุ่น

เป็นกล้วยพื้นเมืองของภาคเหนือ ลำต้นขนาดกลาง กาบก้านใบสีชมพูอมแดง เมื่อสุกรสชาติจะหวานหอม ซึ่งใชกินกับข้าวเหนียวแทนมะม่วงได้ เป็นกล้วยที่ให้หน่อน้อย เพียงปีละ 3-4 หน่อเท่านั้น ยังไม่แพร่หลายนัก

กล้วยแดง หรือ กล้วยนาคพม่า

13. กล้วยแดง หรือ กล้วยนาคพม่า

ลักษณะลำต้นคล้ายกล้วยนาค มีกาบก้านใบสีแดง มีผลยาวคล้ายกล้วยหอมแต่สีเหมือนกล้วยนาค รสชาติคล้ายกล้วยนาคคือกล้วยหอมผสมกล้วยไข่ รสเย็นหวาน

กล้วยพม่าแหกคุก

12. กล้วยพม่าแหกคุก

ลักษณะทั่วไปของใบและกาบใบสีเขียวจัดกว่ากล้วยน้ำว้า สูงราว 4-5 เมตร จำนวนหวีประมาณ 16 หวี แต่ละหวีมีขนาดใหญ่ราวหนึ่งเท่าครึ่งของกล้วยน้ำว้าขนาดใหญ่ ผลค่อนข้างเป็นเหลี่ยม มีขนาดยาวกว่ากล้วยน้ำว้า ราวหนึ่งเท่าครึ่งเช่นกัน ผลเมื่อสุกเนื้อค่อนข้างเละ

กล้วยเทพรส

1. กล้วยเทพรส

เป็นกล้วยที่มีลำต้นสูง ใบใหญ่คล้ายกล้วยหักมุก กาบลำต้นสีเขียว มีประดำบริเวณโคนกาบใบ และก้านใบมีร่องแคบ ใบสีเขียวเป็นมัน ท้องใบมีนวล ผลขนาดใหญ่เป็นเหลี่ยม มีนวลดูเป็นสีเทา และมีแนวโน้มที่จะไม่มีดอกตัวผู้ หรือปลีหลุดหายไปหลังจากติดผลแล้ว ถ้าเครือนั้นมีดอกตัวผู้ ผลก็มีการพัฒนาต่อไปเช่นเดียวกับกล้วยอื่นๆและต้องตัดปลีทิ้ง ดังนั้น กล้วยเทพรสจึงพบว่ามีจำนวนหวี 2-3 หวี แล้วปลีหลุดหายไป หรือมีจำนวนหวี 5-7 หวี และต้องตัดปลีทิ้ง ทั้งนี้ สุดแล้วแต่ว่าดอกตัวผู้จะมีการพัฒนาต่อไปหรือไม่ ผลกล้วยมีก้านผลค่อนข้างยาว ตามรูป ช่อดอกสำหรับชนิดปลีหายจะชี้ขึ้นเล็กน้อย และค่อนข้างสั้น ส่วนชนิดมีปลี ช่อดอกจะโค้งลงเช่นเดียวกับกล้วยหักมุก ผลเมื่อสุกมีสีเหลืองไพล เนื้อไม่ค่อยแน่น รสหวานเย็นหอมเล็กน้อย ถ้าทำให้สุกด้วยความร้อนจะมีรสหวาน

กล้วยหักมุก

10. กล้วยหักมุก

มีลำต้นสูง 2.5-3.5 เมตร ลำต้นแข็งแรง กาบลำต้นด้านนอกมีประดำบ้างเล็กน้อย มีนวลมาก ด้านในสีเขียวอ่อน ก้านใบมีร่องค่อนข้างแคบและมีปีก เส้นกลางใบสีเขียวมีนวลทางด้านล่าง ก้านช่อดอกไม่มีขน ใบประดับรูปไข่ค่อนข้างป้อมม้วนงอขึ้น ปลายป้าน ด้านบนมีนวลหนา ด้านล่างสีแดงเข้ม เครือหนึ่งมีประมาณ 7 หวี หวีละ 10-16ผล ผลขนาดใหญ่กว้าง 4-5 ซม. ยาว 11-12 ซม. ก้านผลยาว ลักษณะคล้ายกล้วยน้ำว้า แต่ปลายผลลีบลงมากกว่าและเห็นเหลี่ยมชัดเจน เปลือกหนา เมื่อสุกมีสีเหลือง อมน้ำตาล มีนวลหนา เนื้อสีส้มหยาบ กล้วยหักมุก มี 2 ชนิดคือ หักมุกมีนวล และ หักมุกเขียว (ไม่มีนวล) ชนิดมีนวลกลายมาจากหักมุกเขียว แต่มีลักษณะที่ดีกว่า ตามรูป จึงถูกคัดเลือกไว้เป็นพันธุ์ปลูก ส่วนหักมุกเขียว ผิวเปลือกมีสีดำประปราย เนื้อไม่ค่อยแน่น บางครั้งพบการกลายในเครือเดียวกันมีทั้ง 2 ชนิด

กล้วยน้ำไท

9. กล้วยน้ำไท

จัดอยู่ในกลุ่มพันธุ์แท้ของกล้วยป่า หรือพันธุ์ที่ได้กลายพันธุ์ไปจากพันธุ์แท้ แต่ยังมีลักษณะของพันธุ์แท้อยู่มาก ลำต้นเทียมสูงไม่เกิน 2-3 เมตร กาบด้านนอกและด้านในจะเป็นสีชมพูอมแดงและมีปื้น ก้านใบตั้งขึ้น มีร่องกว้าง มีครีบสีชมพูเส้นกลางใบเป็นสีชมพูอมแดง ก้านช่อดอกมีขน ใบประดับรูปไข่ค่อนข้างยาวม้วนงอขึ้นปลายแหลม เครือหนึ่งมีประมาณ 5 หวี หวีหนึ่งมีผลประมาณ 12-18 ผล ผลคล้าย กล้วยหอมจันทร์ แต่ผลจะโค้งงอน้อยกว่า เมื่อสุกเปลือกจะเป็นสีเหลืองเข้มกว่ากล้วยหอมจันทร์ และมีกระสีดำเล็กๆ คล้าย กล้วยไข่ เนื้อในเป็นสีเหลืองส้ม มีกลิ่นหอมแรงคล้ายกลิ่นหอมดอกไม้ รสหวานชื่นใจ ขยายพันธุ์ด้วยการแยกหน่อ

กล้วยน้ำไท ปลูกได้ในดินทั่วไป เจริญเติบโตเร็ว เหมาะจะปลูกเป็นทั้งไม้ประดับและใช้ประโยชน์ทางพิธีกรรมตามความเชื่อต่างๆ หรือเพื่อทานผลก็ได้

ประโยชน์ทางยาและพิธีกรรม ผลดิบกล้วยน้ำไทยมีรสฝาด สมานกล่อมอาจม ยางกล้วยเช็ดลิ้นเด็กแก้ละอองซาง เปลือกผลสุมไฟทาแก้ปากเปื่อย ผลสุกรับประทานแบบธรรมดาอร่อยเป็นยาเจริญธาตุ รสหวาน มีกลิ่นหอมคล้ายกลิ่นดอกไม้ ใครได้รับประทานแล้วจะติดใจ นอกจากนั้น ในการประกอบพิธีกรรมต่างๆ เช่น การบวงสรวง ขวัญข้าว หรือไหว้ครู หมอหรือพราหมณ์จะใช้ กล้วยน้ำไทย ประกอบพิธีทั้งสิ้น จึงนับว่าเป็น กล้วยพิธี ที่ยึดถือกันมาแต่บรรพกาล ปัจจุบันหายากเลยต้องใช้กล้วยน้ำว้าแทน

ตำนาน สมัยก่อนมีตำนานเล่าว่า หญิงชรามีลูกเยอะ ร่างกายทรุดโทรม เอากล้วยชนิดนี้ไปทำยาลูกกลอนผสมพริกไทยน้ำผึ้งกินเป็นประจำ ทำให้ร่างกายกลับเปล่งปลั่งมีน้ำมีนวลขึ้นมาใหม่ จนทำให้ลูกๆจำแม่ตัวเองไม่ได้ หมอยาไทยในยุคนั้นจึงเรียกสูตรยาดังกล่าวว่า "ยาลูกแปลกแม่" คือจำแม่ไม่ได้นั่นเอง

กล้วยนมหมี

8. กล้วยนมหมี

ลำต้นแข็งแรง สูง 3.5- 4.5 เมตร เส้นผ่านศูนย์กลางลำต้นมากกว่า 30 ซม. กาบลำต้นด้านนอกสีเขียวเข้ม มีประดำบ้างเล็กน้อย มีนวลมาก ด้านในสีเขียวอ่อน ก้านใบมีร่องค่อนข้างแคบ เส้นกลางใบสีเขียว มีนวลทางด้านล่าง ก้านช่อดอกไม่มีขน เครือหนึ่งมีประมาณ 12-14 หวี หวีละ 10-15 ผล ผลมีขนาดใหญ่ กว้าง 5-6 ซม. ยาว 12-15 ซม. ลักษณะคล้ายกล้วยน้ำว้า เห็นเหลี่ยมชัดเจน การเรียงตัวของผลเป็นระเบียบ ก้านผลยาว เมื่อดิบผิวสีเขียวสด เมื่อสุกมีสีเหลืองทอง ตัดกับสีของผลที่ยังไม่สุกเห็นได้ชัดเจน เนื้อผลคล้ายกล้วยน้ำว้า แต่นิ่มกว่า รสชาติไม่ดี นิยมทำเป็นกล้วยฉาบ เมื่อยังดิบ เช่นเดียวกับกล้วยหักมุก อายุการตกผลมากกว่า 18 เดือน ทนน้ำท่วมและหนอนกอ